از حوزه هنر و سینما
گفتگوی اختصاصی با بهمن مقصودلو: برگزاری نخستین جشنواره فیلم های کوتاه ایرانی در نیویورک

سوریه کبیری - واشنگتن پریزم

آقای بهمن مقصودلو پژوهشگر و منتقد سینما موفق شد در سال ۱٩٧۵(١٣۵٤) جایزه ادبی فروغ فرخزاد را کسب کند. کتاب "سینمای ایران" به قلم وی که به زبان انگلیسی نوشته، و به وسیله "مرکز مطالعات خاورمیانه ای دانشگاه نیویورک" منتشر شده است، در سراسر جهان به عنوان کتاب مرجع در مورد تاریخچه سینمای ایران، مورد استفاده قرار می گیرد.
در عین حال فیلم های وی تا کنون در بیش از صد جشنواره بین المللی از جمله "ساندنس" به نمایش درآمده اند، که بسیاری از آنان جوایزی را به خود اختصاص داده اند. برای نمونه می توان از جایزه بهترین فیلم و بهترین فیلمنامه "جشنواره فیلم کروواسی" برای "سکوت دریا" نام برد، که توسط وی تهیه شده است. آقای مقصودلو دهه هاست که به طرق گوناگون در سینمای ایران نقش داشته است.
با خبر شدیم که قرار است به همت وی و پشتیبانی مالی بنیاد زیبا، نخستین جشنواره فیلم های کوتاه ایرانی در نیو یورک برگزار شود. به همین مناسبت گفتگویی با ایشان ترتیب داده ایم، که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.

س: انگیزه شما از آغاز این جشنواره چیست، و انتظار دارید چه دستاوردی کسب شود؟

ج: من از ١۵ سالگی تا کنون به عنوان هنرجو، مدرس، پژوهشگر، نویسنده، و منتقد فیلم، در سینما فعال بوده ام. به علاوه در کنار تدریس فیلم، در زمینه های هنرپیشگی، فیلمنامه نویسی، کارگردانی، تولید کننده اجرایی، و تولید کننده هم کار کرده ام.

در بخش پانوراما ٧ فیلم کوتاه از خانواده مخملباف به نمایش درخواهد آمد

در خلال سال های طولانی، تقریبا در تمامی جشنواره های مهم و معتبر جهان شرکت کرده، و کارهای گوناگونی انجام داده ام. (مثلا) در جشنواره فیلم سپاس مشاور، و در "جشنواره برنامه های تلویزیونی آسیا و اقیانوسیه" در ایران، معاون بودم.
در سال های ١٩۸۱ تا ۱٩۸٢ (١٣٦٠ تا ١٣٦۱) نخستین جشنواره فیلم های کوتاه و بلند را در نیویورک برگزار کردم. (بنابراین) در خلال ٣٠ سال به عنوان پیشگام، مشاور مهمان، استاد و سایر کارهای (مربوط به حوزه سینما) در جشنواره های بین الملی فیلم حضور داشته ام.

اینک سینمای ایران یکی از معتبرترین و شناخته شده ترین سینماهای جهان به شمار می رود. ارزش و تأثیر آن مورد تأیید است، و با متوسط تولید (سالانه) ٧٠ فیلم بلند و هزار فیلم کوتاه، در بین ۱۵ سینمای طراز اول کشورهای صنعتی جای دارد. بنابراین (تنها) چیزی که کم دارد جشنواره ای است که شرق و غرب را یک جا گردآورد و تمرکز و تأکیدش بر هنر و فرهنگ کشور و مردمش باشد، که خوب درک نشده اند.

(بنابراین) با توجه به تجربیات خودم، تصور می کنم بتوانم این فاصله عمیق را پر کنم. یعنی جشنواره ای در نیویورک بنیانگزاری کنم که در آن تمامی ایرانیان از چهارگوشه جهان و غیر ایرانیان مشهوری که مایلند ذوق و قریحه خویش را بر نشان دادن هنر و فرهنگ ایران و ایرانیان متمرکز کنند، بتوانند حرفشان را در فیلم های خود بزنند.

نباید فراموش کرد که تقریبا ٤ میلیون ایرانی تحصیلات خارج از کشور دارند، و نسل پس از آنان به شکلی خارق العاده در زمینه سینما طوفان به پا کرده اند. از آنجا که جشنواره فیلم های بلند هم اینک برگزار می شود و هزینه زیادی هم برمی دارد، من تصمیم گرفتم بر جشنواری ویژه فیلم های کوتاه تمرکز کنم.

اینک سینمای ایران یکی از معتبرترین و شناخته شده ترین سینماهای جهان به شمار می رود

امیدوارم با بنیانگزاری و موفقیت این جشنواره، به هدف خود مبنی بر ارتقاء و تسهیل مبادله افکار و اطلاعات گوناگون، برسیم. به علاوه از این طریق بذر آگاهی در مورد یک حقیقت را هم بیفشانیم. این که هنر و فرهنگ نه تنها می توانند بین جوانان ایرانی گسترش یابند، بلکه این امر در مورد آن دسته از غیر ایرانیان سراسر جهان نیز مصداق دارد که تمرکز بر فرهنگ ایران را دستمایه فیلم های خویش قرار می دهند.

س: چه چیزی سبب شد که شما این جشنواره را به فیلم های کوتاه اختصاص دهید؟

ج: کمبود بودجه! جشنواره هایی که مختص فیلم های بلند و کوتاه و یا تنها فیلم های بلند هستند، به بودجه زیادی نیاز دارند که من ندارم. چراکه اینگونه جشنواره ها معمولا یک حامی مالی ثروتمند دارند. به علاوه در حال حاضر ٣ جشنواره فیلم در نیویورک برگزار می شود که سازمان دهندگان آنها "مرکز لینکلن"، "کارگردانان جدید/فیلم های نو در موزه هنرهای مدرن" و "جشنواره فیلم ترایبکا" هستند، که آخری نیز با پشتیبانی کامل "رابرت دو نیرو" برگزار می شود. (بنابراین) آنها سرمایه و جا و مکان دارند، و توسط کارگردانان بزرگ اداره می شوند.

(لذا) برای من به هیچ عنوان امکان نداشت، که حتی همین جشنواره نسبتا کوچک را هم به تنهایی پایه گذاری کنم. چراکه دو سال کوشیدم تا حمایت مالی جذب کنم. اما این کوشش ها واقعا نتیجه نداد، تا اینکه "بنیاد زیبا" به من پیوست. "دکتر ضیاء قوامی" و همسرش "نینا" هردو از پشتیبانان فرهنگ ایران هستند، و به همراه دخترشان "دکتر مریم قوامی" این بنیاد را به منظور پشتیبانی از این گونه فعالیت ها، تأسیس کرده اند. امیدوارم بتوانیم این جشنواره را چنان موفق کنیم که بشود آن را گسترش داد.

کامران شیردل در یک نشست پرسش و پاسخ شرکت خواهد کرد

س: برای جشنواره چه اقداماتی انجام شده، و آیا از مهمانانی ویژه برای حضور در آن دعوت به عمل آمده است؟

ج: جشنواره در دو گروه داستانی و مستند، فیلم های کمتر از ٣٠ دقیه را می پذیرد و در روزهای ۱٩ نا ٢١ اکتبر (٢٧تا ٢٩مهر) در "جامعه آسایی ها" در مرکز شهر (نیویورک) برگزار می شود. مهمانی افتتاحیه روز ۱۸ اکتبر (٢٦ مهر) خواهد بود. سه داور بین المللی نیز در مورد فیلم ها قضاوت می کنند. در عین حال ١٠ هزار دلار به ترتیب زیر به عنوان جایزه به بهترین آثار اهدا می شود:

١­ جایزه بزرگ: لوح یادبود، دیپلم افتخار و ٣ هزار دلار جایزه نقد

٢­ بهترین فیلم داستانی: لوح یادبود، دیپلم افتخار و ٢ هزار دلار جایزه نقد

٣­ بهترین مستند: لوح یادبود، دیپلم افتخار و ٢ هزار دلار جایزه نقد

٤­ جایزه (احتمالی) ویژه هزار دلاری هیئت داوران

۵­ جایزه نقدی هزار دلاری مرکز بین المللی فیلم و ویدئو

٦­ لوح یادبود و جایزه نقدی هزار دلاری بنیاد زیبا

این جشنواره شامل ۵ بخش زیر است:

١­ بخش مسابقه
٢­ مروری بر پنج فیلم کوتاه "کامران شیردل"، که کارگردان در یک نشست پرسش و پاسخ نیز شرکت خواهد کرد.
٣­ بخش ویژه بهترین فیلم های کوتاه افغانستان و تاجیکستان
٤­ بخش اطلاعات: که شامل بهترین فیلم های کوتاه ایرانی است، که از سال ١٩۵٠(١٣٢٩) تا کنون در جشنواره های گوناگون برنده جایزه شده اند.
۵­ پانوراما: که در آن ٧ فیلم کوتاه از خانواده مخملباف به نمایش درخواهد آمد.

ما از ایران، اروپا و یک قاره دیگر (از هر کدام) یک فیلمساز دعوت خواهیم کرد، که در نشست پرسش و پاسخ شرکت خواهند کرد. همچنین به مدت سه روز از کارگردانانی که فیلم هایشان در جشنواره به نمایش درآید، پذیرایی می کنیم.

س: بازار جهانی فیلم های کوتاه ایرانی چگونه است؟

ج: متأسفانه بازار فیلم های کوتاه خیلی خوب نیست، مگر در هنگامی که فیلمی کوتاه شاهکاری غیرقابل انکار باشد، و یا با نامزد شدن در اسکار توجه ویژه ای را جلب کند. اما ما در نظر داریم به منظور ارتقاء و مطرح کردن فیلمسازان، کارهای یک تا چهار برنده جشنواره خود را در مراکز هنری و فرهنگی، و سالن های نمایش، اکران کنیم. امیدوارم (با این کار) راه گشای فیلم های آینده آنان باشیم.

س: جشنواره چگونه می خواهد با فیلمسازان داخل ایجاد ارتباط کند؟

ج: ما در بیشتر نقاط اروپا نمایندگانی داریم که فیلم هایی را به ما توصیه می کنند. برادرم نیز در ایران برای تبلیغ و تقویت جشنواره کار می کند. ما مقررات و سایر اطلاعات (جشنواره) را به تمامی مراکز مستندی که می شناختیم، فرستادیم. (برای اطلاعات بیشتر نیز می توان به تارنمای ما) www.isff.ifvc.com مراجعه کرد. هم اینک نیز، فیلم های بسیار خوبی به دستمان رسیده است.

یادآوری می شود که زمان پذیرش فیلم برای این جشنواره تا اول ژوئیه (١٠ تیر) است، و اسامی فیلم های پذیرفته شده روز اول سپتامبر (١٠ شهریور) اعلام خواهد شد.

سوریه کبیری دبیر ارشد واشنگتن پریزم است