يادداشت هايی از اروپا صدا های جهانی: خبررسانی در قرن بيست و يکم

 

فرید پویا- واشنگتن پریزم

"ایتان زوکرمان"از بنیانگزاران پروژه صداهای جهانی هاروارد (١) و پژوهشگر مرکز برکمن است. همه روزه اخبار و اطلاعات از وبلاگهای حدود چهل کشور دنیا، در سایت یا وبلاگ ( اصطلاح وبلاگ به معنای يادداشت و يا خاطرات و نظريات شخصی بر روی شبکه اينترنت می باشد. بلاگر، در واقع يادداشت کننده و بلاگ نويس است ) صداهای جهانی به زبان انگلیسی منتشر می شود. بخش مربوط به ایران، از نظر حجم خبری پس از چین و هند در جایگاه سوم است. در مدتی کمتر از یک سال، تعداد بازدیدکنندگان این وبلاگ عظیم از ٨٠٠ نفر به ٣۵٠ هزار تن در ماه رسیده است. هم اکنون خبرگزاری هایی مانند رویتر از صداهای جهانی به عنوان منبع خبری استفاده می کنند. پس از دومین همایش سالانه صداهای جهانی هاروارد در لندن در روز ١٩ آذر ماه سال جاری (١٠دسامبر۲٠٠۵) فرصتی دست داد تا با او گفتگوکنيم.

واشنگتن پریزم- آیا وبلاگ ها به طور عام و وبلاگ های خبری به ویژه، رسانه ای جدیدند که با رسانه های به اصطلاح سنتی رقابت می کنند و یا اینکه مکمل نقش آنها هستنند؟

 

در بعضی از کشورها آزادی بیان وجود ندارد و خبرنگاران نمی توانند به وظیفه خود عمل کنند... در این موارد وبلاگها نقش مهمی در خبر رسانی ایفا می کنند

در صداهای جهانی احساس ما این است که وبلاگها در رقابت با رسانه های دیگر نیستند و نقش مکمل را ایفا می کنند. اما در بعضی از کشورها آزادی بیان وجود ندارد و خبرنگاران نمی توانند به وظیفه خود عمل کنند و یا اینکه رشوه چنان گريبانگیر مطبوعات شده که روزنامه نگاران در پی خبررسانی نیستند. در این موارد وبلاگها نقش مهمی در خبر رسانی ایفا می کنند. باید بگویم که برخی از مواقع  روزنامه نگاران حضور ندارند و خبرها از طریق بلاگرها منتشر می شود. بهترین نمونه این مورد، سونامی است که هیچ خبرنگاری حضور نداشت و اطلاعات از طریق وبلاگ ها به دست دنیا می رسید. همایش سالانه ما که در مرکز رویتر صورت می گیرد، خود نمونه همکاری وبلاگها با رسانه های سنتی است.

بعضی می گویند اطلاعات وبلاگ ها موثق نیست و ارزش چندانی ندارد. چه پاسخی به این منتقدین دارید؟

مساله جالب برای ما اینست که بلاگرها ابراز عقیده کنند.  شعار و  هدف ما - بر خلاف بسیاری از رسانه ها- خبر رسانی  متعادل و منصفانه نیست، بلکه انعکاس نظرهای گوناگون و شفاف، برایمان اهمیت دارد. وقتی می گویم شفاف منظور این است که وبلاگ نویسان واقعا آنچه را که فکر می کنند بنویسند. تا وقتی وبلاگها دنبال این نیستند که جایگزین رسانه ها شوند، مساله موثق بودن یا نبودن مطالبشان مشکلی ایجاد نمی کند.

در ایران هفتاد میلیونی ، حدود شصت هزار وبلاگ وجود دارد که تعداد زیادی از آنان سیاسی نیستند. آیا فکر می کنید وبلاگ ها در ایران نقشی در جامعه ایفا می کنند و یا اینکه فقط پلی خبری به خارج هستند؟

 

در ایران پس از انقلاب اسلامی ، ارتباط دختران و پسران بسیار دشوار شد. حال آن که از این طریق، یک دختر جوان می تواند وبلاگ پسر جوانی را بخواند

بطور کلی می توانم بگویم وبلاگ ها در جامعه ایران تاثیر می گذارند، هر چند که در کوتاه مدت ، تاثیرشان به چشم نمی آید. در آمریکا نیز وبلاگ ها هوارد دین را به ریاست جمهوری نرساندند. مردم می توانند از طریق وبلاگ ها بفهمند که در زندگی دیگران چه می گذرد. در ایران پس از انقلاب اسلامی ، ارتباط دختران و پسران بسیار دشوار شد. حال آن که از این طریق، یک دختر جوان می تواند وبلاگ پسر جوانی را بخواند. عکس قضیه نیز صادق است. بدین ترتیب ارتباطی بین افراد برقرار می شود و از نظرات هم آگاه می شوند.


وبلاگ نویسان بر خلاف خبرنگاران ، سازمانی برای دفاع از خود ندارند و به اصطلاح تنها هستند. وبلا گ نویسان چگونه از حقوق خود دفاع می کنند؟

این واقعاً مشکلی جدی است. ابتدا باید بگویم که وبلاگ نویسان در بسیاری از موارد به یاری هم می شتابند. اخیراً وبلاگ نویسی در مصر به زندان افتاد. وبلاگ نویسان دیگر خبر را به دنیا رساندند، به ملاقاتش در زندان رفتند و پیگیر خبر بودند تا اینکه آزاد شد. سازمان گزارشگران بدون مرز از وبلاگ نویسان به عنوان روزنامه نگار دفاع می کند و به کمک آنها می شتابد.

اکثر مطالب و گزارشهای صداهای جهانی درباره کشورهای جهان سوم نظیر ایران است. رسانه های بین المللی مانند رویتر چگونه از این منبع خبری استفاده می کنند؟

 

راز موفقیت، ساختار صداهای جهانی است که به افراد متعددی از تمامی نقاط جهان به عنوان نویسنده و سردبیر اجازه مشارکت داده است

زمانی که اتفاقات ناگهانی و معمولاً غم انگیزی در این کشورها رخ می دهد، رویتر و دیگر رسانه ها اخبار منتشر شده بلاگرهای مقیم این کشورها را دنبال می کنند. بهترین مثال بمب گذاری اخیر در اردن است که بلاگرهای این کشور به سرعت و با پیگیری وقایع را در صداهای جهانی گزارش دادند. مساله دیگری که برای سردبیران و خبرنگاران جالب است، نقطه نظرات و موضوعات جالبی است که بلاگرهای این کشورها درباره آنها بحث می کنند. وقتی ربکا مک کینن- دیگر بنیاد گذار این پروژه - درباره کره شمالی می نویسد، بیشترین خوانندگان آن نظامیان هستند. مطالب ما درباره چین و هند، روزنامه های انگلیسی و آمریکایی را جذب می کند. روزنامه انگلیسی گاردین از خوانندگان پروپا قرص ماست.


صداهای جهانی که برخی آن را رسانه شهروندان دنیا می نامند، در مدتی کمتر از یک سال ، موفق شده ماهی ٣۵٠هزار بازدید کننده را به خود جذب کند. روزنامه های معتبری نظیر گاردین و رسانه هایی چون بی بی سی و رویتر، صداهای جهانی را منبع خبری معتبری می دانند. راز موفقیت شما در چیست؟

راز موفقیت، ساختار صداهای جهانی است که به افراد متعددی از تمامی نقاط جهان به عنوان نویسنده  و سردبیر اجازه مشارکت داده است. پیشرفت و موفقیت هر یک از نویسندگان و گزارشگران موفقیت کل پروژه است.


فرید پویا، پژوهشگر و روزنامه نگار مستقل از همکاران اين نشريه بوده و با نشرياتی ديگر از جمله انترناسیوناله و صداهای جهانی هاروارد همکاری می کند.

  1. Global Voices: http://cyber.law.harvard.edu/globalvoices